Basın Kartı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Adım Adım Süreç
Basın Kartı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Adım Adım Süreç
Blog Article
Basın kartı nasıl alınır? Göreve bağlı, serbest ve sürekli kart türleri, başvuru şartları, gerekli belgeler ve Komisyon süreci bu rehberde toplandı.
Basın kartı almak isteyen bir muhabir için ilk akla gelen başlık genellikle şudur: Hangi şartlar aranıyor ve başvuru nasıl yapılıyor? Bunun cevabı, 2023 yılında yürürlüğe giren ve 2024'te güncellenen Basın Kartı Yönetmeliği'nde madde madde yer alıyor.
Bu rehberde ; kart türlerini, başvuru şartlarını , medya kuruluşlarında aranan kriterleri , başvuru aşamalarını, başvuruları karara bağlayan Komisyonun değerlendirme yöntemini ve kartın geri alındığı durumları yürürlükteki düzenlemeler ışığında ele alıyoruz . Amacımız, rehberin sonunda başvurunuzu eksiksiz biçimde yapabilmeniz .
Basın Kartı Nedir?
Basın kartı, Basın Kartı Yönetmeliği'nde belirtilen kişilere İletişim Başkanlığınca verilen ve tüm resmî ve özel kuruluşlar tarafından kabul edilen resmî nitelikte bir kimlik belgesidir. Kart; medya mensuplarının, yayın sahiplerinin ve enformasyon görevlilerinin meslekteki statüsünü kanıtlar .
Kart, kişinin kendi başına alabileceği bir belge değildir. Göreve bağlı kart için kişinin bir medya kuruluşunda fikir işçisi sözleşmesiyle çalışması, çalıştığı medya kuruluşunun da yönetmelikteki kriterleri karşılaması gerekir. Başka bir ifadeyle başvuru iki ayaklı bir değerlendirmedir: hem gazeteci hem yayın organı değerlendirilir.
"Sarı Basın Kartı" Adı Nereden Geliyor?
"Sarı basın kartı" ifadesi, mevzuattaki bir kategori değildir; kartın uzun yıllardır kullanılan rengine atıfla ortaya çıkmış alışılmış bir ifadedir. Mevzuatta yalnızca beş tür sayılır ve günlük kullanımda "sarı kart" ifadesi geçtiğinde çoğu zaman göreve bağlı basın kartı düşünülür.
Basın Kartını Düzenleyen Mevzuat
Basın kartının yasal temeli , 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8'inci maddeleridir. Bu maddelere dayanılarak hazırlanan Basın Kartı Yönetmeliği, 9/4/2023 tarihli ve 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilmiş ve 10/4/2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme , 2018 tarihli eski yönetmeliği tamamen ortadan kaldırmıştır.
Yönetmelikte 6/6/2024 tarihli ve 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı değişiklikler yapılmıştır . Bu değişikliklerle ; sürekli basın kartı için gereken 18 yıllık sürenin hesabında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayının dikkate alınacağı açıkça belirtilmiş, Anadolu Ajansı ve TRT'de kart alabilecek unvanlar yeniden tanımlanmış ve radyo-televizyonlarda kart alabilecekler arasına fotoğrafçı unvanı eklenmiştir .
- Yasal dayanak: Basın Kanunu'nun ek 1-8. maddeleri
- Uygulama metni: 7051 sayılı karar ekindeki yönetmelik (RG 10/4/2023, sayı 32159)
- Revizyon: 2024 yılında 8624 sayılı kararla yapılan değişiklikler
- Çalışma ilişkisi: 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar Kanunu
- Etik çerçeve: Basın İlan Kurumu'nun basın ahlak esasları
Önemli bir not: Mevzuat zaman içinde değişebildiği için , başvuru öncesinde İletişim Başkanlığının resmî sitesinden yürürlükteki son hâli doğrulamanız tavsiye edilir .
Basın Kartı Türleri Nelerdir?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre beş farklı kart türü vardır . Her türün hitap ettiği kitle ve başvuru koşulları ayrı ayrı belirlenmiştir. Hangi türe başvuracağınızı bilmek, zaman kaybını önler.
1. Göreve Bağlı Basın Kartı
Bir medya kuruluşuna bağlı olarak çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarına ve enformasyon görevlilerine verilen karttır. En yaygın kart türü budur; adayın genel şartların hepsini taşıması gerekir. TRT üzerinden yapılan başvurularda ise 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ve kesintisiz çalışma şartı aranmaz .
2. Süreli Basın Kartı
Görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı medya mensuplarına verilir. Yabancı gazetecinin ; medya kuruluşunca görevlendirildiğini kanıtlaması, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre çalışma izninin bulunması ve bağlı olduğu kurumun merkez ülkesinin Türkiye'deki temsilciliğinden takdim mektubu getirmesi gerekir. Kart, görev süresini aşmamak üzere verildiği yılın sonuna kadar geçerlidir .
3. Geçici Basın Kartı
Görev alanı Türkiye'yi kapsamayan ancak haber amacıyla kısa süreliğine Türkiye'ye gelen yabancı medya mensuplarına verilir. Geçici kart, görev süresi dikkate alınarak en fazla üç ay için verilir ve gerektiğinde bir defaya mahsus süresi uzatılabilir .
4. Serbest Basın Kartı
Geçici bir süreyle çalışmayan ya da yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına verilir. Serbest kart başvurusunun, en az bir yıl çalışılan kuruluştan işten çıkıştan sonra bir ay içinde yapılması şarttır . Kartın süresi , önceki kart sahipliği süresine göre değişir :
- Kart kıdemi 5 yıla kadar olanlara 12 ay süreli kart
- Kart kıdemi 5 ila 10 yıl olanlara 18 ay süreli kart
- 10 yılı aşkın kart sahipliği olanlara 24 aylık kart
Yurt dışında serbest gazetecilik yapanlarda bunlara ek olarak çalışma durumunun ilgili ülkedeki büyükelçilik veya konsolosluk tarafından teyit edilmesi şarttır.
5. Sürekli Basın Kartı
Meslekte en az 18 yılını doldurmuş medya mensuplarına ve 18 yıl kart taşımış enformasyon görevlilerine ömür boyu verilir. Kıdem hesabında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayı hesaba katılır. Sürekli kart başvurularında bir kuruluşta çalışıyor olma şartı aranmaz ; ancak yabancı medya mensuplarına sürekli kart düzenlenmez .
Basın Kartı Almak İçin Gereken Şartlar
Kart türü ne olursa olsun, Türk vatandaşı başvuru sahiplerinde yönetmeliğin 8. maddesindeki genel şartlar aranır . Bu koşullardan herhangi biri karşılanmazsa başvuru reddedilir :
- 18 yaşını bitirmiş olmak.
- En az lise veya dengi bir okuldan mezun olmak.
- Hakkında kısıtlılık ya da kamu hizmetlerinden yasaklanma kararı olmamak.
- Kasten işlenmiş bir suç nedeniyle 5 yıl veya üzeri hapis cezası almamış olmak.
- Yönetmelikte tek tek sayılan şantaj, sahtecilik, dolandırıcılık, rüşvet ve benzeri suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak.
- 3713 ve 6415 sayılı kanunlarda düzenlenen terör ve terör finansmanı suçlarından hüküm giymemiş olmak.
- 5187 sayılı Kanun'un 25. maddesinin ikinci fıkrasındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- 5953 sayılı Kanun'a uygun hizmet sözleşmesiyle çalışmak ve işler arasında bir aydan uzun boşluk bırakmamak.
- Medya dışı herhangi bir ticari işle uğraşmamak.
Sözleşme ve ticari faaliyet şartları ; süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşları için uygulanmaz . Enformasyon görevlisi kimliğiyle başvuranlardan bunlara ek olarak görev yaptığı birimi ve kadro unvanını gösteren, üst yönetici tarafından imzalanmış bir görev yazısı aranır.
Başvurularda en sık rastlanan eksiklik, sözleşmenin fikir işçisi statüsüne uygun düzenlenmemesidir . Başvurudan önce hizmet akdinizi bir kez daha gözden geçirin .
Kart Alamayacak Olanlar Kimlerdir?
Medya alanında hizmet vermeyen özel sektör şirketlerinin , kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın faaliyetlerinde çalışan personele bu kapsamda kart verilemez. Söz gelimi bir şirketin kurumsal iletişim biriminde çalışan editör, içerik üretse bile bu kartı alamaz .
Hangi Medya Kuruluşlarının Çalışanları Basın Kartı Alabilir?
Kişisel şartları sağlamak sürecin yalnızca yarısıdır; başvuranın işvereni olan medya kuruluşunun da yönetmeliğin dördüncü bölümündeki nitelikleri taşıması gerekir. Bunun yanında her kuruluş türü için kart alabilecek pozisyonlar ve kota farklılaşır .
Gazete ve Dergiler
Gazete ve dergi gibi süreli yayınların; 5187 sayılı Kanun'a göre verilen beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesinin onaylı örneğini Başkanlığa iletmesi, beyannamede belirtilen aralıklarla düzenli yayımlanması , ilan ve reklam alanının yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve içeriklerin üçte birinden fazlasının başka bir yayından kopyalanmamış olması zorunludur. Kontenjan , yayının fiziki büyüklüğüne ve yayın aralığına göre hesaplanır ; söz gelimi yüzölçümü 0,39 metrekare veya daha az olan yerel gazetelerden başvuru işleme konmaz.
Haber ve Fotoğraf Ajanslarında Durum
Ajansların ; düzenli yayın yapması, kadrosunda daha önce kart taşımış ve 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışan en az beş gazeteci çalıştırması ve yaygın ya da bölgesel bir süreli yayınla ücretli haber satış sözleşmesi bulunması gerekir . Geniş abone ağına ve en az on deneyimli gazeteciye sahip büyük ajanslarda kontenjan sınırı yoktur .
Radyo ve Televizyon Kuruluşları
Yayın kuruluşlarının 6112 sayılı Kanun'a uygun yayın izinlerine sahip olması ve düzenli yayın yapması aranır. Ulusal kanallarda kontenjan sınırı bulunmaz ; bölgesel televizyonlarda yönetim kurulu başkanı ile 19, yerel televizyonlarda 10, bölgesel radyolarda 7, yerel radyolarda ise 2 çalışana kart verilir . Haber alanında çalışmayanlara, listedeki unvanlarda olsalar dahi kart düzenlenmez .
İnternet Haber Sitelerinde Şartlar
İnternet haber sitelerinin ; beyanname ve alındı belgesini Başkanlığa vermesi , haber paylaşımı amacına özgülenmiş olması , yayının sürekli erişilebilir olması , özgün ve güncel günlük haber veya yorum içeriği barındırması ve içeriklerin başka yayından aynen alıntı olmaması zorunludur . Kontenjan, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı çalışan sayısına göre belirlenir :
- 4 sigortalı çalışanı olan sitelerde imtiyaz sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile 4 çalışan
- 5 ile 9 arası sigortalı çalışana sahip sitelerde imtiyaz sahibi artı 9 çalışan
- On ve daha fazla sigortalı çalışanı olan sitelerde sınırlama uygulanmaz
İnternet sitelerine özgü unvan listesinde muhabir ve editörlerin yanında video editörü, sosyal medya editörü, haber kameramanı ve haber spikeri gibi yeni nesil pozisyonlar da sayılmıştır.
Basın Kartı Başvurusu: Aşama Aşama Süreç
Başvuru dijital olarak yapılır, İletişim Başkanlığı bölge müdürlüklerince takip edilir ve genel hatlarıyla aşağıdaki sırayı izler :
- Kart türünü belirleyin: Durumunuza uygun türün göreve bağlı, serbest ya da sürekli kart olup olmadığını netleştirin.
- Ön hazırlık yapın: Fotoğraf, altı aylık mesleki çalışma belgesi ve fikir işçisi sözleşmenizi dijital olarak hazırlayın.
- Sisteme girin: Başkanlığın elektronik başvuru ekranında beyannamenizi oluşturun ve zorunlu belgeleri yükleyin.
- Kurum onayını alın: Beyanname çıktısı, medya kuruluşunun sahibi veya ticaret sicilinde kayıtlı yetkilisi tarafından onaylanır; sisteme kayıtlı kuruluşlarda onay elektronik yapılır.
- Bölge müdürlüğü incelemesi: Başvurunuz ilgili bölge müdürlüğünce incelenir; Başkanlık adli sicil, SGK, vergi dairesi gibi kurumlardan bilgi isteyebilir.
- Nihai karar: Şartları taşıdığı görülen başvurular Komisyona iletilir ve karar burada çıkar.
- Kartın teslimi: Olumlu karardan sonra kart basılır ve Başkanlığın belirlediği yöntemle teslim edilir.
Ön incelemede şartları taşımadığı görülen başvurular Komisyona gitmeden reddedilir ve sonuç beyannamede verilen iletişim bilgileri aracılığıyla başvurana bildirilir. Aranan şart gerçekleştiğinde yeniden başvuru mümkündür .
Yurt dışında ikamet eden Türk gazeteciler , başvuru evraklarıyla birlikte bulundukları ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluktan alınan teyit yazısını Başkanlığa ileterek başvuru yapabilir. Yabancı gazeteciler ise Başkanlığın sitesindeki farklı bir elektronik formu kullanır ; görevlendirme belgesi, basın vizesi veya çalışma vizesi, takdim mektubu, pasaport fotokopisi ve vesikalık fotoğraf sisteme yüklenir .
Başvurunuzu Kim Değerlendirir? Basın Kartı Komisyonu
Basın Kartı Komisyonu, kamu, meslek kuruluşları, sendikalar ve akademi temsilcilerinin bir araya geldiği bir yapıyla toplam 19 üyeden oluşur . Üyelik süresi iki yıldır.
- Olağan toplantılar yılda en az üç defa yapılır; ihtiyaç hâlinde olağanüstü toplanılabilir.
- En az 13 üye ile toplanılır; ses ve görüntülü uzaktan katılım da geçerlidir.
- Kararlar katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alınır ve çekimser oy kullanılamaz.
- Görüşülecek başvurular toplantıdan en az beş gün önce elektronik ortamda üyelerin erişimine açılır.
- Ret kararlarının gerekçeleri tutanağa eklenir.
Komisyon değerlendirmede başvuru sahibinin nitelik, eser ve ödüllerine ek olarak bağlı olduğu medya kuruluşunun niteliklerini de göz önünde bulundurur . İnternet haber sitesi çalışanlarında sitenin tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayıları da dikkate alınır. Dolayısıyla trafiği düşük bir sitede çalışmak, kurumsal kriterler tamam olsa bile kararı zorlaştırabilir.
Basın Kartının Sağladığı Haklar ve Kolaylıklar
Kartın ilk ve en önemli işlevi, sahibinin gazeteci kimliğini resmî olarak belgelemesidir . Bunun yanında mevzuatta açıkça tanımlanmış bazı ek imkânlar mevcuttur:
- Basın trafik kartı: Talep eden kart sahipleri basın trafik kartı alabilir; kullanım esasları Başkanlık ve İçişleri Bakanlığınca ortaklaşa belirlenir.
- Hizmet damgalı pasaport: Yurt dışına görevle giden kart sahibi gazeteciler ve Türkiye'de yaşayan sürekli kart sahipleri belirli usullerle hizmet damgalı pasaport talep edebilir.
- Resmî tanınırlık: Kart, resmî ve özel kurumların kabul etmek zorunda olduğu bir kimliktir.
- Erişim kolaylığı: Kamu kurumlarının basın etkinliklerinde ve akreditasyonlarda kart, gazeteci olduğunuzu tek başına kanıtlar.
Burada sık yapılan bir karıştırmaya dikkat çekelim: Gazetecilerin iş hukukundan doğan hakları karta sahip olmaktan değil, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki iş sözleşmesinden ileri gelir. Henüz kart almamış bir fikir işçisi de bu haklardan faydalanabilir . Bazı kurum ve belediyelerin kart sahiplerine sunduğu indirim veya ücretsiz hizmetler ise dönemsel olarak farklılık gösterir; geçerli uygulamayı ilgili kurumdan öğrenmeniz önerilir .
Basın Kartı Kaç Yıl Geçerli? Yenileme ve Kayıp Durumu
Mevzuata göre kartın geçerlilik süresi 10 yıldır . Süresi biten kartlar, sahibinin şartları taşımaya devam etmesi kaydıyla yeniden Komisyon kararı alınmadan Başkanlıkça yenilenir . Sürekli kart ise ömür boyu verilir ; sadece kartın kendisinin tazelenmesi söz konusu olabilir .
Kart kaybolursa ya da yıpranırsa Başkanlığa başvurarak yeni kart talep edebilirsiniz . Kayıp hâlinde talebe kaybı belirten tutanak veya kayıp ilanının yer aldığı gazete nüshası ile hâlen çalışıldığını gösteren bir belge konur. Bilinmesi gereken bir kısıtlama: kayıp veya yıpranma nedeniyle kart talebi yılda en fazla iki defa mümkündür .
Ücret konusunda yönetmelik, maliyetle sınırlı olmak üzere kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli tahsil edilebileceğini düzenler. Güncel tutar Başkanlıkça ilan edildiğinden, başvuru ekranındaki bilgiyi esas almanız en doğrusudur .
Basın Kartının İadesi ve İptal Edildiği Durumlar
İş yeri ya da unvan değişikliği olduğunda , söz konusu değişiklik en geç bir ay içinde hem basın mensubu hem de medya kuruluşu sahibi tarafından Başkanlığa yazılı olarak bildirilir . Kart; iş yeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve iptal hâllerinde en geç bir ay içinde Başkanlığa geri verilir . Elinizdeki eski kart teslim edilmedikçe yeni başvuru işleme konmaz.
İptal sebepleri şunlardır:
- Kişinin aranan nitelikleri baştan taşımadığının ya da sonradan yitirdiğinin tespit edilmesi
- Çalışılan kuruluşun gerekli kurumsal şartları artık sağlamaması
- Kartın veya karta bağlı kartların bir başkasına kullandırılması
- Basın ahlak esaslarının ihlali üzerine Komisyonca iptale karar verilmesi
Basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle kartı iptal edilen kişiye , kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl dolmadan yeniden kart düzenlenmez . İhlalin ağırlığına göre Komisyon doğrudan iptal etmek yerine uyarı yoluna da gidebilir. Bunun yanında dizgi, renk ve şekil bakımından resmî karta benzeyen kart düzenleyen veya kullananlar hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur ; böyle kişilere soruşturma ya da kovuşturma sonuçlanana dek kart düzenlenmez .
Özel Statüdeki Başvuranlar: Kamu Personeli ve Yayın Sahipleri
Kapsam, sahada çalışan gazetecilerden çok daha geniştir; süreli yayın sahipleri, enformasyon görevlileri ve belirli meslek kuruluşlarının yöneticileri de karta başvurabilir. Her grup için farklı belge ve şartlar uygulanır.
Kamu Kurumlarının Enformasyon Personeli
Kamu kurumlarının enformasyon hizmetlerinde görev yapan çalışanlar , bu sıfatla başvuru hakkına sahiptir. Beyannamenin üst yönetici tarafından imzalanması ve birim ve kadro unvanını içeren resmî görev yazısının sunulması şarttır. Değerlendirmede Komisyon görevin gerçekten medya ile ilgili olup olmadığına özellikle odaklanır; yalnızca kadro unvanı yeterli sayılmaz .
Süreli Yayın Sahipleri ile RTV Yönetim Kurulu Başkanları
Yayın sahipleri, tüzel kişi temsilcileri ve radyo-televizyon yönetim kurulu başkanları kart talebinde bulunabilir . Bu başvurularda 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ile medya dışında ticari faaliyette bulunmama şartları istenmez; ancak yaş, eğitim ve adli sicil gibi öteki şartlar geçerliliğini korur .
Medya Alanındaki Sivil Kuruluşların Yöneticileri
Medya sektöründe çalışmaları koşuluyla sendikaların ve kamu yararına çalıştığı tespit edilen dernek ile vakıfların yönetim kadroları da başvuru yapabilir . Öte yandan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yayın faaliyetlerinde çalışanlara bu imkân tanınmaz.
Medya Kuruluşlarının Denetim Yükümlülükleri
İletişim Başkanlığı, verilen kartların hâlâ geçerli olup olmadığını periyodik olarak inceler. İşveren kuruluşlar, Başkanlık talep ettiğinde kartlı çalışanların isim, unvan, kart numarası ve sözleşme bilgilerini kapsayan onaylı bir listeyi göndermek zorundadır . Kontrol esnasında mesleki çalışmalar da istenebilir ; bildirimi aksatan kuruluş sahibi uyarı Basın alır.
Başvurmadan Önce Kontrol Etmeniz Gerekenler
Sisteme girmeden önce aşağıdaki listeyi sırayla gözden geçirmeniz , gereksiz ret ve gecikmeleri önemli ölçüde azaltır :
- Yaş ve eğitim şartlarını sağlıyorum.
- Sabıka kaydımda yönetmelikte sayılan suçlardan bir hüküm yok.
- Sözleşmem 5953 sayılı Kanun'a uygun düzenlendi ve SGK kaydım bu doğrultuda yapıldı.
- Altı aylık mesleki çalışma belgemi dijital olarak topladım.
- Çalıştığım kuruluşun beyannamesi, düzenli yayını ve kontenjanı uygun.
- Unvanım, kuruluş türüme göre kart alabilecek unvanlar listesinde yer alıyor.
- Önceki kartım iade edildi, iş değişikliği bildirimlerim tamam.
Maddelerden birini işaretleyemiyorsanız, başvuruyu ertelemek ve eksikliği gidermek zaman kazandırır. Nitekim olumsuz sonuçlanan bir talep tekrar başvurmaya engel olmasa da Komisyon takvimi nedeniyle ciddi zaman kaybettirir .
Başvurunun Reddedilmesine Yol Açan Hatalar
Ret kararlarının önemli bir kısmı , aslında önlenebilir eksikliklerden kaynaklanır . Sahada en çok görülen hatalar ve yapılması gerekenler şöyle sıralanabilir :
- Hatalı sözleşme → Çalışma ilişkinizin 5953 sayılı Kanun'a göre kurulduğunu işvereninizle teyit edin.
- Yetersiz mesleki çalışma belgesi → En az altı aylık döneme yayılan, imzalı ve tarihli haber örneklerini yükleyin.
- Kurumun şartları taşımaması → Başvurudan önce çalıştığınız yayının kontenjanını ve kurumsal şartlarını kontrol edin.
- Bir aydan uzun çalışma boşluğu → İş değiştirirken arayı bir ayı geçirmeyin; geçecekse serbest kart seçeneğini değerlendirin.
- Geç bildirim → Değişiklik tarihinden itibaren bir ay içinde bildirimi mutlaka yapın.
- İade edilmeyen kart → Eski kart geri verilmeden yeni talep değerlendirilmez, iadeyi öncelikle tamamlayın.
Pratikte şöyle bir tablo sıkça yaşanır: Bir haber sitesinde bir buçuk yıl çalışmış bir editör , işinden ayrıldıktan iki ay sonra yeni bir kuruluşta işe başlıyor . Bir aylık sınır geçtiği için süreklilik şartı sağlanamıyor. Ayrılıştan sonraki ilk ayda serbest kart talep edilseydi, kart kıdemini kaybetmeyebilirdi .
Haber Sitesi Sahipleri İçin Kart Rehberi
5187 sayılı Kanun'da 2022 yılında yapılan değişikliklerle internet haber siteleri süreli yayın olarak tanımlandı ve bu sitelerin çalışanları da karta başvurma hakkı kazandı . Yine de her internet sitesi doğrudan uygun sayılmaz. Sitenizin çalışanlarının kart alabilmesi için şu adımları tamamlamanız önemlidir:
- Beyanname verin: Sitenin yayına başlamadan önce Cumhuriyet Başsavcılığına beyanname verilmesi ve alındı belgesinin Başkanlığa iletilmesi gerekir.
- Künye ve şeffaflık: Sitede künye bilgilerini eksiksiz yayımlayın ve imtiyaz sahibi ile sorumlu müdürü açıkça belirtin.
- Sigortalı kadro: 5953 sayılı Kanun kapsamında en az dört sigortalı çalışan, kart başvurusunun asgari eşiğidir.
- Özgün ve güncel içerik: Ajans metinlerini veya başka sitelerin haberlerini birebir kopyalamak yerine özgün günlük içerik üretin.
- Kesintisiz yayın: Sitenin erişim dışı kalmaması için güvenilir bir altyapı ve yedekleme kullanın.
- Ölçülebilir okur: Tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme verileri değerlendirmeye girdiğinden analitik kayıtlarınızı düzenli tutun.
Bir internet haber sitesi için sayılan koşulların büyük bölümü, sitenin teknik altyapısıyla doğrudan ilişkilidir . Künye yönetimi, düzenli içerik akışı, yüksek erişilebilirlik ve trafik raporları , site sahipleri için günlük işin bir parçası olmalıdır .
Sıkça Sorulan Sorular
Kart başvurusunda üniversite diploması şart mı?
Üniversite diploması şart değildir. Yönetmelik eğitim şartı olarak lise veya dengi okul mezuniyetini arar ; yani lise mezunları da karta başvurabilir . Yine de Komisyon üretiminizi ve mesleki birikiminizi dikkate alır ; güçlü bir çalışma dosyası diploma kadar belirleyicidir .
Basın kartı kaç ayda gelir?
Sabit bir süre yoktur. Talebiniz önce bölge müdürlüğünde incelenir, ardından Komisyon gündemine girer . Komisyon yılda en az üç kez olağan toplandığı için süreç Komisyonun toplantı tarihlerine bağlı olarak uzayıp kısalabilir.
Freelance gazetecilere kart verilir mi?
Belirli şartlarla mümkündür. Serbest basın kartı, en az bir yıllık çalışma sonrası işinden ayrılıp süresinde başvuranlara ve durumu büyükelçilik veya konsoloslukça teyit edilen yurt dışındaki serbest Türk gazetecilere verilebilir . Hiç kurumsal çalışma geçmişi olmayan Türkiye'deki serbest çalışanlar için bu imkân bulunmaz .
Sosyal medya hesabıyla haber yapanlar kart alabilir mi?
Bağımsız sosyal medya yayıncıları, sadece bu yayınlara dayanarak başvuru şartlarını karşılayamaz. Bu belge, 5187 veya 6112 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösteren bir medya kuruluşuna bağlı çalışmayı ya da yönetmelikte sayılan diğer statüleri şart koşar . Öte yandan şartları taşıyan bir internet haber sitesinde sosyal medya editörü olarak çalışan biri karta başvurabilir .
Basın kartı başvurusu için ücret ödenir mi?
Düzenleme, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli alınabileceğini öngörür . Bedelin tahsili ve tutarı Başkanlıkça duyurulur ; bu nedenle son durumu başvuru sistemi veya resmî duyurulardan kontrol etmelisiniz .
İptal edilen kart yeniden alınabilir mi?
İptale yol açan sebep giderildiğinde tekrar başvurmak mümkündür . Yalnız basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle iptal edilen kartlarda, kartın iade tarihinden itibaren bir yıl geçmeden yeni kart verilemez. Belirli suçlardan hüküm giyenlerde ise Adli Sicil Kanunu'ndaki kayıt silme işlemleri tamamlanmadıkça kart verilmez .
Yabancı uyruklu muhabirlere kart verilir mi?
Evet. Görev alanı Türkiye'yi kapsayanlara süreli, kısa süreliğine haber amacıyla gelenlere ise geçici basın kartı verilir. Her iki kartta da çalışma izni ile görevlendirme ve takdim belgeleri aranır ; yabancılara sürekli kart ve basın trafik kartı verilmez .
Özetle basın kartı almak; yönetmeliğin aradığı kişisel şartları taşımak, şartları sağlayan medya kuruluşunda çalışmak ve elektronik başvuruyu eksiksiz tamamlamakla başlar . Kartı aldıktan sonra da iş değişikliği bildirimlerini ihmal etmemek kartı kaybetmemenin anahtarıdır .
Başvuru adımlarını, kart sorgulamayı ve yenileme işlemlerini daha ayrıntılı incelemek isterseniz basın kartı rehberine göz atabilirsiniz . Başvuru ve resmî işlemlerde daima İletişim Başkanlığının resmî kanallarını kullanın ; bu rehberdeki açıklamalar yalnızca bilgi vermek içindir ve hukuki görüş yerine kullanılmamalıdır .
basın kartı, sarı basın kartı, basın kartı başvurusu, basın kartı şartları, göreve bağlı basın kartı, sürekli basın kartı, serbest basın kartı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, internet haber sitesi basın kartı, basın trafik kartı, gazeteci kartı
Report this page